MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 31

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 

31.

 

Sore kuwi hawane seger, dhasare terang ora udan, langite resik ora ana mendhung sethithik-sethithika sing gumandhung neng langit, rembulan tanggal pat belas katon bunder ing cakrawala sisih wetan sumunar padhang, mimbuhi endahing kahanan sore kuwi.  Neng omahe, Bagus lagi wae rampung nindakne sembahyang maghrib sing mau wis rada kasep olehe nindakne merga mau ngeterne Lindha anake Pakdhe Sakat, tanggane, menyang nggone Bu Bidan Parti, arep babaran. Lagi wae Bagus metu saka kamar pasalatan, Karmini wis ngenteni lungguh neng kursi sing padatan dilungguhi nek karo mangan. Neng ngarep kursi sing kulinane dienggo lungguh Bagus, wis cemawis wedang kopi sing isih panas.

 

"Wau pripun Mas? Langsung saged ditangani kalih Bu Bidan?" Karmini nakokne Lindha sing lagi wae diterne Bagus nganggo angkudese menyang Bidan "Wau kula nggagas, atake bayine lahir teng dalan lho.....".

 

"Ora kok" wangsulane Bagus karo mapan lungguh ngadhep kopine "bar munggah angkudes mau let sedhela, banjur ora sambat maneh, ndelalah nggon bidhanan lagi sepi pasien, dadi ya banjur ditangani ngono wae. Pas aku mangkat mulih mau, Karsana teka mesthine Lindha ya mundhak ayem wong wis ditunggoni sing lanang".

 

"Nggih sokur ta Mas nek Karsana nggih empun dugi, dados mBokdhe Sakat enten sing ngrencangi nyemangati anake, wong nggih Lindha niku babaran pisanan" kandhane Karmini nanggapi wangsulane Bagus.

 

"Kwalik, sing ngrewangi kuwi Yu Sakat, wong sing arep lahir ki anake Karsana kok"

 

"Nggih  ndhe......." Karmini ngguyu karo ngadeg arep njupukne piring Bagus kanggo mangan.

 

"Aku ora mangan, wetengku isih wareg" kandhane Bagus menging bojone njupuk piring "wong olehku mangan sukun olehe nggoreng mBahe mau rada kakehan, mengko wae nek wis krasa luwe tak mangan".

 

"ngGih empun nek ngoten" Karmini nyauri "kula nggih taksih wareg kok".

 

"Lha Arka karo Indri mau apa jik neng Masjid?" Bagus genti nakokne anak-anake.

 

"Nggih, sajake kepanggih kanca-kancane, tiang dangu boten wangsul, mesthine nggih lajeng jagongan riyin" wangsulane Karmini.

 

Pancen anak-anake Bagus kuwi sanajan wis manggon neng kutha gedhe, nanging nek wayah bali utawa endhang omah isih ajeg olehe sembahyang neng Masjid. Ora ngetok-ngetokne dumeh wis dadi wong kutha, nek wayah ana omah ya mbalik kaya jaman isih cilik mbiyen, ngumpuli kanca-kancane jaman isih cilik.

 

Ora let suwe bocah loro kuwi wis bali, kaya padatan banjur nyalami lan ngambung tangane bapak-e.

 

"Benjing siyos lho Bapak" bubar ngambung tangane Bapake Indri kandha menyang Bagus.

 

"Sing sida apane?" Bagus takon.

 

"Criyose sowan Eyang Putri ?" wansulane Indri ngelingne Bapak-e "Indri thik ajrih neh Bapak, mengke gek didukani kalih Eyang?"

 

"Aku ya wedi kok Dhik" Arka sing ana sandhinge Indri numpangi rembug "aku jik njit-njiten nek weruh omah kae, biyen jaman isih SD  aku tau dolan nganti tekan kana kae, pas aku mandheg merga arep mbenakne sandhal jepitku sing ucul klampene, dumadakan digetak banjur disrengeni wong wedok saka njero pager, dikira arep nyolong pelem sing wohe mangklung nyang ratan. Tekan saiki janji kelingan aku isih ndhredheg lho. Pripun Bapak?".

 

"Ya sesuk ben dikancani Ibumu" wangsulane Bagus karo mesem  "wong wedok sing nggetak kowe kae asmane Budhe Tien, mBakyune Bapak, wis ora manggon neng kana, saiki daleme cedhak prapatan Sambireja. Sesuk kowe cah loro boncengan wae, lha Ibumu bareng Bapak kaya adate ngana kae".

 

"Nggih Bapak" wangsulane Indri karo Arka meh bareng.

 

"Jane wis suwe banget Eyangmu ngersakne ketemu karo kowe bocah loro, nanging Bapak kadhung janji karo atine Bapak dhewe, nek olehe arep nepungne putra-putrane Bapak menyang Eyange kuwi nek putra-putrane Bapak wis dadi wong pinter. Saiki janjine Bapak arep ditepati, merga Arka wis lulus S3 lan Indri wis lulus S1 lan isih arep nerusne maneh".

 

"Inggih Bapak" Arka sing wangsulan "nggih mugi-mugi kula boten nemen-nemen damel kuciwanipun Eyang".

 

Bareng anak-anake wis padha ngalih, Karmini banjur alon-alon kandha marang bojone :

 

"Kangge uba-rampe mbenjing-enjing niku nggih mpun kula cawisne kok Mas".

 

"Uba-rampe apa maneh kuwi?" Bagus takon semu gumun.

 

"Namine nggih wong jawa Mas" Karmini wangsulan "jenenge putu nembe pisanan badhe sowan eyange, nggih saene mbeta punjungan, Panggang Buceng jangkep. Ndelalah kala wau enjing, Ibu ngendika dhateng kula menawi kangen kepengin dhahar sekul gudhangan kaliyan ayam panggang".

 

"Lhah nek ngono ya kudu nyembeleh ayam dhisik no?" Bagus takon maneh.

 

"Inggih, punika sampun wonten, benjing subuh ajeng ditandangi Mak-e piyambak, Mak-e rak sampun kondhang nek pinter masak ayam panggang ?" Karmini wangsulan "Mak-e niku rumaos remen, lare-lare dipun timbali marak Eyange, mila wau meh sak siyang Arka lan Indri diwejang caranipun ngabekti dhateng Eyangipun ingkang taksih trahing kusuma rembesing madu, sampun ngantos damel lingseme Bapakipun. Gandheng Arka sak niki sampun gadhah pengasilan piyambak, kalih mBahe dikandhani boten ketang namung sakedhik Eyangipun murih dipun caosi bulu bekti woh anggenipun makarya, awit anggenipun Arka saged kasil dados Dosen niku, salah satunggalipun inggih jalaran saking donganipun para sepuh".

 

Bagus meneng sedhela gagasane rumangsa eram marang alusing rasa sing ana atine maratuwane, Mak Jiyah, wong ndesa sing prasaja jebul nduweni jiwa sing mulya. Tansah ngandhani marang anak putune murih bisa dadi wong sing becik.

 

"Lha Arka ki sasuwene iki tau nyaosi dhuwit apa liyane marang mbahe kene apa ora?" Bagus nakoni Karmini sawuse meneng sedhela.

 

"Putrane panjenengan niku rak wiwit alit mila langkung caket kalih mbahe ta Mas?. Saben-saben Arka wangsul tilik griya ngoten nika, boten ketang sakedhik Mak-e niku mesthi dicepengi arta. Lan ajeg, Arka niku nek angsale dugi griya sonten ngoten nika, enjinge mesthi dhateng peken, tumbas Suruh gambir piyambak kangge kinangan mBahe" wangsulane Karmini karo nyritakne pakulinane Arka marang simbahe.

 

"Ya sokur ta nek ngono" kandhane Bagus sabanjure "lha Arka omong awakmu apa ora, perkara olehe ngandhani simbahe kuwi?".

 

"Criyos Mas, waune Arka radi bingung pinten anggenipun ngisi amplop kagem Eyange, nanging siang wau larene medal, wangsule sampun mbeta sesupe mas kawan likuran gangsal gram, angsale tumbas teng nggene Semar, criyose badhe dipun aturaken Eyange" wangsulane Karmini.

 

Saka Masjide Kyai Anas wis keprungu swarane wong adzan, aweh tengara yen wektu kanggo sembahyang ngisak wis teka. Bagus mudhun saka kursi, mlaku menyang kamar pasalatan arep njupuk sajadah. Metu saka kamar pasalatan wis dienteni Arka sing uga wis kalungan sajadahe, arep budhal sembahyang ngisak neng Masjid.

 

"Indri ngisakan teng griya mawon Bapak" Indri metu saka kamare karo ngomongi bapak-e "mengke jama'ah kalih Ibuk lan mBahe".

 

"Iya, ngono ya luwih becik" wangsulane Bagus karo mesem, banjur mlaku metu ditutne Arka budhal menyang Masjid.

 

Karmini nguntabne nganggo panyawang, atine mongkog, Arka, anake lanang ketok gagah pideksa pawakane mirip karo pawakane Bapake.

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 30

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 

30.

 

Krungu nek jenenge disebut dening Tiok, Hartini apa dene Harmana padha nyawang praupane Tiok. Wong loro kuwi rada nratab bareng weruh praupane Tiok ketok mbrabak abang, mripate uga katon murup, mratandani nek Tiok pancen lagi muntab kanepsone. Hartini apa dene Harmana sing ora ngerti sing ndadekne Tiok nesu, ora enggal semaur. Malah wong loro kuwi genti padha pandeng-pandengan karo sunaring mripat nyorotne tandha pitakon.

 

"Saiki kudu tak akoni, upama sing dikarepne jeneng Arka ing pirembugan kuwi Arka anak lanange Bagus, tak akoni kuwi ponakanku, sing kudu tak bela harga dirine. Aku ora bakal rumangsa asor utawa disepelekne nek mung arep ditampik dening Mas Bandana priyayi sugih sing dadi wong penting kuwi. Merga, upama olehe mbiji antarane Arka ponakanku kuwi nek ditandhing karo Ester ponakane panjenengan kuwi, mung lelandhesan gelar wujud, lire sing katon neng mripat, lan ora nggunakne rasa tresna, Ester diarepi Arka kuwi jeneng kanugrahan sing gedhe. Nanging nek ditampik dening Mas Bandana, aku blas ora bakal rumangsa serik. Nanging, nek ana sing wani ngarani Arka kuwi sing ora-ora, kaya upamane olehe Ester gelem karo Arka kuwi merga Arka nggunakne ngelmu pelet lan sapanunggalane, aku ora nrimakake. Ping pindho, nek Arka diarani olehe rabi kuwi merga ngiler weruh bandhane aku sansaya ora trima. Aku ngerti dhewe, aja maneh bandhane wong liya nek Karmini utawa Bagus kuwi kepengin ngarah kanthi cara ora bener, lha wong sing genah bandhane dhewe wae Bagus ora duwe rasa kepengin njaluk bali marang menungsa sing rakus sing rumangsa dadi wong terhormat nanging kolu karo barang sing dudu duweke kuwi kok. Karmini sing ngerti nek Bagus jane ya arep nggugu omonge wong sing ngandhani supaya njaluk bali bandhane kuwi, malah ngandhani Bagus supaya murungne karepe. Merga Karmini percaya sanadyan ora nguwasani bandhane kuwi, Bagus ora bakal kangelan nyukupi kabutuhan uripe. Lan kuwi wis ana buktine, nyatane Bagus karo Karmini ya bisa cukup, bisa urip lumrah bisa nyekolahne anak-anake kanthi tutug. Cukup kuwi isining atiku, terserah marang panjenengan wong loro olehe arep ngarani".

 

"Mengko dhisik Dhik" Harmana nyoba wangsulan karo suwara sing disareh-sarehne "aku lan mBakyumu kuwi ora gawe fitnah marang sapa-sapa, nanging mung wewaton tata gelar sing jumbuh karo lakune nalar. Dhik Tiok aja banjur salah tampa ngono kuwi. Ana rembug rak bisa dirembug ta Dhik, ora banjur ditampa nganggo emosi ngono kuwi. Mengko rak malah dadi salah tampa, banjur munggahe dadi salah mungsuh, antarane aku lan mbakyumu karo Dhik Tiok".

 

Hartini sing oleh wangsulan dawa saka adhine ngono kuwi mau, satemene ya wis panas banget atine. Nanging, krungu nek bojone nyoba wangsulan karo suwara sareh, Hartini ya banjur nurut lekase Harmana.

 

"Kabeh sing tak kandhakne kuwi mau ora niyat nglarani kowe Yok" kandhane Hartini sabanjure "sing tak rembug kuwi anake Karmini, putune Jiyah Tandhak Tayub kae. Dadi awakmu aja banjur nesu ngono kuwi, kowe ora katut elek merga pokale putune Tandhak Tayub kae.  Lan sing tak kandhakne kuwi pancen kanyatan dudu fitnah utawa aku wis wani gawe-gawe, kowe kudu ngerti kuwi.......".

 

"Cukup" Tiyok wangsulan medhot rembuge mBakyune "sing panjenengan kandhakne ora ana bukti lan nyatane, sing ana malah kosok baline.  Sepisan maneh tak baleni kandhaku, nek Mas Bandana arep nampik Arka, kon nampik ngono wae bisa nganggo pawadan Arka kuwi anake wong mlarat, utawa Arka kuwi dudu trah priyayi, terserah. Aku ora arep nesu. Nanging nek nganti wani ngandhakne barang sing ora ana nyatane kaya sing panjenengan kandhakne mau, aku ora seduluran karo Mas Bandana selawase ya ora arep patheken".

 

"Dadi kowe butuh bukti?" Hartini wis ora kuwat ngempet nesune "arep nyekel maling sing mara neng omah kok ngenteni nek malinge wis nggawa mlayu barang sing arep dicolong ta Yok? Sing bener nek ana wong mencurigakan arep meksa mlebu omah kanthi cara sing ora bener, ya ndang dicekel wae. Nek perlu di ya dithuthukne kenthongan ben digebugi wong akeh. Omonganmu sing njaluk bukti ngono kuwi blas gak tinemu nalar Yok".

 

"Aku wis mbuktekne mBak" Tiok mangsuli omongane Hartini karo suwara padha serenge "petung utawa teori panjenengan kuwi luput lan ora ana buktine. Biyen Panjenengan ngarani nek olehe Karmini seneng karo Bagus kuwi merga Karmini dingge alat dening Mak Jiyah supaya bisa melu ngeret bandhane wong tuwane dhewe. Nyatane? Dudu bandhane Bapak lan Ibu sing dikeret Mak Jiyah, nanging malah putrane Bapak karo Ibu sing ragil banjur diopeni dening Mak Jiyah........"

 

"Mau aku rak wis omong ta Yok?" Hartini nigas gunem "Jiyah Tledhek kae ora kasil nggunakne carane olehe arep ngeret bandhane wong tuwane dhewe, kuwi  merga ana aku!. Upama aku ora kukuh malah blendra-blendre kaya Evie utawa awakmu, bisa uga bandhane Bapak karo Ibu diowat-awut Bagus ngge nuruti senenge bojo karo mara tuwane......".

 

"Dadi Panjenengan rumangsa wis bisa nylametne bandhane Bapak lan Ibu?" Tiyok genti nugel rembuge Hartini, karo ngguyu ngece Tiok banjur guneman "kuwi kuwalik mBak, dudu Bagus sing ngorat-arit bandhane wong tuwane dhewe, nanging bageyane Bagus sing nganti saiki isih panjenengan dhekemi sakarep panjenengan dhewe, lan merga Bagus mesakne marang Panjenengan Bagus milih meneng wae. Sing seneng melik bandhane liyan nganggo cara ora bener kuwi kenek dibuktekne nek dudu Bagus, dudu Karmini lan uga dudu Mak Jiyah. Nanging panjenengan sing ora duwe isin, ndhekemi bandha sing kudune dadi duweke Bagus nanging malah panjenengan kuwasani".

 

"Omonganmu sansaya suwe kok sansaya ngabangne kuping ta Yok? Aku iki mBakyumu, gantine wong tuwamu? mBok anggep apa aku? He?" Hartini nggetak Tiok karo suwara banter.

 

"Ora tak anggep apa-apa" wangsulane Tiok atos "dianggep gantine wong tuwa kuwi nek kelakuwane bener, nek mung butuh menang dhewe ngono kuwi, sapa sing sudi ndhaku nek gantine wong tuwaku, wong tuwaku ora seneng nasar ngono kuwi kok".

 

"Wis, wis Dhik...." Harmana banjur nengahi suwarane digawe sareh "dicukupne semene wae olehe rembugan dina iki, nek dibacutne malah sansaya ora becik kedadeyane. Sesuk utawa kapan-kapan wae, nek wis padha adhem bisa ditutugne. Saiki aku karo mBakyumu tak bali dhisik, neng omah aku karo mbakyumu ben ngedhemne pikir, lha Dhik Tiok tak jaluk ya padha, penggalihe dileremne dhisik. Mengko nek wis padha lereme, rak banjur oleh solusi sing becik kanggo ngadhepi masalah iki".

 

Tiok ora semaur. Harmana banjur genti ngomong marang bojone :

 

"Wis Mah, ayo saiki bali nata lan nentremne ati sarta pikiran dhisik".

 

Harmana ngadeg, ngethungne tangane ngajak salaman Tiok. Tiok nampani, wong loro banjur salaman. Harmana banjur nggandheng tangane Hartini, diajak metu. Hartini ora semaur, lambene mecucu, nanging ya banjur manut, ngetutne bojone. Tiok isih lungguh neng kursine, tangane kumlawe nyandhak teh botol neng ngarepe, banjur disedhot nganti entek resik ora ana sisane. Karo nyelehne botol sing wis kothong, Tiok kober nyawang Teh Botol sing mau disuguhne dhayohe, kabeh isih wutuh ora ana sing ngombe.

 

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 29

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 

29.

 

Karo mesam-mesem ngono kuwi Tiok ya nggagas, sajake mBakyune kuwi luwih semangat anggone nduweni rasa sengit marang pacare Ester ponakane, tinimbang rasa sengite Bandana dhewe. Tiok ya ngerti mangkono kuwi merga Sri Hartini wis duwe rasa gething lan sengit marang Arka suwe sadurunge Arka lan Ester sambung tali katresnan. Dadi mungguhe Tiok, olehe mBakyune kuwi muring-muring merga krungu kabar yen Arka duwe niyat arep nglamar Ester kuwi mung didadekne pawadan kanggo dalan olehe arep nesu marang Bagus utawa Karmini. Saupama sing arep nglamar Ester kuwi dudu Arka, dudu anake Karmini, sanajan kahanane persis kaya sing dicritakne Bandana, kira-kira Hartini ora bakal nesu-nesu kaya saiki iki. Tiok ya kober mikir, sanajan wektu iki kahanan Rumah Tanggane Bagus ya mung katon lumrah-lumrah wae, nanging Tiok wis ngakoni yen panguripane adhine sing ragil kuwi luwih terhormat lan luwih mulya tinimbang kahanane dhewe. Bagus mesthine rumangsa seneng lan marem, anake lanang wis dadi wong tenan, sanadyan isih nom, nanging wis duwe gelar doktor kathik weton luwar negeri pisan, ora luwar negeri-luwar negerinan nanging saka Universitas sing jenenge kasasra sabuwana, Leiden Univercity. Banjur anake wedok, sedhela maneh ya arep budhal sinau menyang Pawiyatan Lujur sing padha karo sing wis ndadekne kangmase dadi Doktor. Lha anake Tiok dhewe? Isih lumayan bisa lulus saka Fakultas Ekonomi UII, sanajan saiki wis bisa diwengku Pengusaha sing sukses. Anake angkat loro, sing siji dadi Bayan sing siji maneh dadi Karyawan Koperasi, nek ditandhingne karo putu-putune Mak Jiyah ya rada kadohan.  Sanadyan Tiok ya ngakoni nek anak-anak lan mantune sedulure tuwa sing mbarep kuwi ya wis padha dadi, lire kabeh cekel gawe neng kantoran lan ana sing dadi Guru SMP, nanging mungguhe Tiok ya rada kadohan yen ditandhingne karo anak-anake Karmini.

 

"Piye Yok?" lamunane Tiok dadi buyar, Hartini nakoni dheweke "kowe kuwi dijak omong kok malah mung mesam-mesem, klecam-klecem ta? Eling Yok, aja nganti merga klakowane anake Karmini sing ora bisa noleh githoke kuwi banjur ndadekne sesambungan paseduluran antarane kulawargane Dhik Bandana karo kulawargane dhewe dadi renggang, Kowe sing lair lanang, kudune enggal tumandang, aja nganti kasep".

 

"Mengko dhisik ta mBak" Tiok wangsulan karo panggah mesam-mesem "sing dadi underaning perkara kuwi rak antarane Mas Bandana karo pacare Ester ta? mBok wis ben, Ngapa mBak Tien ndadak melu-melu ? malah ngajak-ajak aku barang kon melu mumet mikirne? Kuwi Mas Bandana bisa ngrampungne dhewe mBak, ora perlu aku barang melu-melu".

 

"Kowe kuwi piye ta Yok ? Arka, pacare Ester kuwi anake Bagus, dadi gelem ora gelem awake dhewe ya katut, merga Bagus kuwi adhimu" Hartini methentheng maneh.

 

"Ya ora kudu ngono" Tiok panggah sabar wangsulan "Ester kuwi wis sarjana, wis diwasa, wis bisa mbedakne endi sing ala endi sing becik. Lha Mas Bandana kuwi ya wong pinter, ngerti carane ngadhepi lan ngrampungne masalah. Anane Ester kuwi gelem karo Arka, mesthine ya duwe pawadan sing tinemu nalar, ora ngawur. Lha kari Mas Bandana piye?. Nek tarah ora setuju, wong ya durung sida lamaran wae, Mas Bandana rak ya bisa ngandhani Arka, ora perlu niyat olehe arep nglamar Ester kuwi diterusne, merga mesthi bakal ditulak. Ngono wae rak ya rampung ta mBak? Ya gene mBak Tien ndadak arep melu mencak-mencak barang? Lha nek olehe nanggapi Karmini utawa Bagus kaya pas mBak Tien nglabrak neng omahe terus ditinggal ngalih kaya wingi kuwi? apa ora malah kulak wirang?".

 

"Ya gak ngono iku Dhik" Harmana genti sing kandha "pancen bener kandhane Dhik Tiok mau, Bandana bisa wae menging Arka supaya ora mbacutne karepe, malah luwih saka kuwi Bandana ya bisa wae, nanging Bandana nek ngerti yen Arka kuwi isih wayahe Ibu, rak Bandana ya mikir-mikir ta Dhik nek arep nampik?  Mula mBakyumu banjur ngajak Dhik Tiok bisa sithik edhing karo Bandana, piye carane murih aja nganti ndadak ditampik bisowa Arka murungne karepe kuwi mau".

 

"Kuwi malah tak anggep ngremehne keluwarga kene Mas" Tiok rumangsa kenyonyok pangrasane "sing duwe karep arep nglamar Ester kuwi dudu Ibu, dudu aku, dudu mBak Evi lan ya dudu mBak Tien, malah Bagus wis duwe karep apa durung aku ya ora ngerti, merga bisa wae Arka durung omong bapak utawa ibune. Dadi nek Mas Bandana ora seneng duwe mantu Arka, ya aja banjur ngatut-ngatutne wong liyane sing ora ngerti perkarane ngono kuwi".

 

"Ngene lho Yok" Hartini genti sing nyauri "aku iki wis apal karo kulawargane Jenate Karmin Bengkring wetan kali kono kuwi. Jiyah tilas tandhak tayub sak pranakane kae senengane laku dhukun, laku ngelmu hitam. Aku percaya banget, anane Ester gelem dadi pacare anake Karmini kuwi, merga mesthi Ester wis ketiban guna dhesthi. Kaya Bagus biyen bisa dadi bojone Karmini kuwi ya merga dayane mantra pengasihane Tledhek Jiyah. Biyen Tledhek Jiyah kuwi ngejokne anake wedok ben bisa dirabi Bagus, karepe aku ngerti, arep nunut urip mukti, merga Bagus putrane Bapak lan Ibu sing kabeh wong weruh nek nDara Asper kuwi kagungan bandha donya sing cukup. Tujune, aku kukuh lan bisa ngyakinke Ibu karo awakmu, senajan Bagus nekad ora kena dipenggak, nanging rahayune teka saiki Tledhek Jiyah ora bisa melu-melu ngentekne bandhane Bapak karo Ibu. Nah, bareng Tledhek Jiyah ketanggor karo kulawarga Surya Gutama sing kukuh, saiki genti golek sasaran liya sing dijokne genti putune sing kira-kira ya duwe rupa sing bagus, kuwi ya mesthi wis dikantheni guna dhesthi  supaya bisa mlebu dadi kulawargane Dhik Bandana. Kuwi mengko nek klakon tenan, ndhase Karmini karo ndhase Tledhek Jiyah rak dadi sak rinjing gedhene, banjur wani nyepelekne kulawargane dhewe".

 

"Bener kuwi Dhik" Harmana nyambungi kandhane Hartini "Dhik Tiok ngerti ta? Aku iki olehku nusup mlebu neng jagade wong-wong sing seneng ngecakne ngelmu hitam kuwi cukup suwe lan sing dikandhakne mBakyumu ngono kuwi mau akeh benere".

 

Maune Tiok arep ora nggatekne omongane mBakyune sing dianggep ngawur lan pancen merga sengit karo Mak Jiyah banjur olehe ngomong dadi sakepenake dhewe. Nanging, bareng Harmana melu guneman sing surasane mbenerke kabeh sing dadi omongane Hartini, Atine Tiyok dadi panas. Arepa kaya ngapa Arka kuwi isih ponakane dhewe, anake sedulur lanange, dadi padha karo anake dhewe, upama Arka pancen duwe kelakuwan sing ora bener, Tiyok isih bisa nampa nek diomong wong nek Arka kuwi penjahat, nanging Tiyok dadi ora bisa nrimakake yen ponakane sing bocahe apik kelakuwane kuwi dipitnah kaya sing dikandhakne Hartini banjur diimbuhi Harmana ngono kuwi.

 

"Mas Har karo panjenengan mBak Tien" Tiok banjur wangsulan suwarane wiwit keprungu atos, mripate nyawang Harmana karo sorot murup, untune nggeget katon yen lagi nyoba ngempet rasa panas sing wiwit mrambat ing jero dhadhane.

 

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 28

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 

28.

 

Tiok sengaja metu saka Tokone, lungguh kursi sing ana ngarep toko sing kulinane dingge lungguh wong-wong sing antri ngenteni diladeni nek pas sing golek rabuk utawa obat-obatan nuju rame. Kang mangkono kuwi jalaran Tiok kepengin supaya mBakyune ora nganti mlebu omah lan kepethuk Ibune. Tiok kepengin olehe nemoni mBakyune lan Mase Ipe ing toko, aja nganti Ibune mireng suwara sing bisa nuwuhake rasa ora kepenak ing penggalihe.

 

Temenan, ora let suwe Tiok nunggu neng ngarep Toko, Hartini teka diboncengne Harmana nganggo pit montor N-Max sing anyar. Gita-gita Tiok mapagne lan ngajak dhayohe kuwi mlebu menyang jero toko.

 

"Ora neng omah wae ta Yok? Mengko neng kene dirungokne pelangganmu sing arep blanja?" Hartini nakoni adhine, karepe ngajak olehe jagongan ana omah wae.

 

"Ora mBak, ya yen ana wong blanja mengko leren dhisik neh" wangsulane Tiok "nek neng omah, mengko pas ana wong arep blanja aku ora weruh? Neng kene wae ora apa-apa".

 

"Iya Dhik, jagongan neng kene ya luwih kepenak" Harmana melu omong .

 

Wong loro Hartini karo Harmana banjur mapan lungguh neng Kursi njero, ngadhep mejane kerjane Tiok. Tiok ngundhukne ngombe, teh botol telu kanggo nyuguh dhayohe.

 

"Critane kuwi piye ta Mas?" Tiok mbukak rembugan nganggo pitakonan.

 

"Ngene lho Dhik" Harmana guneman karo suwara sing sareh "Dhik Tiok kelingan Bandana adhiku kae?".

 

"O alah, Mas Bandana sing biyen neng Dinas Pendidikan kae ta Mas? ya kelingan lah, najanta wis suwe ora tau kepethuk" Tiok mangsuli pitakone Harmana.

 

"Iya, pancen sak jege  Ibu seda kae, Bandana wis arang mrene. Nek mrene paling ya njujug makam, bar nyekar ya terus balik menyang omahe sing ana Geneng kana" kandhane Harmana maneh.

 

"Iya Mas, wong mesthine saiki Mas Bandana ya sansaya sibuk, wong neng Dinas Pendidikan ya nglenggahi jabatan sing penting".

 

"Iya, wong saiki wis dadi Kasi" kandhane Harmana sabanjure "lha anake Bandana sing gedhe dhewe kae  sasi ngarep kuwi wisuda S1 neng Yogya kana.......".

 

"Iya Mas, kuliyahe neng ngendi ta?" Tiok takon ngge abang-abang lambe.

 

"Ester kae bocah pinter" Hartini sing mau mung ngrungokne genti nyaut omongan "kuliyahe neng Fakultas Hukum UGM".

 

"Ya, si Ester kuwi Dhik sing arep kleru olehe pacaran" kandhane Harmana numpangi tembunge bojone.

 

"Arep kleru kepriye Mas?" pikirane Tiok wiwit bisa nyandhak karo underaning perkara, merga jebul ponakane Harmana kuwi kuliyahe neng Yogya, gek Arka anake Bagus uga neng Yogya, malah nek ora kleru uga dadi Dosen senior neng Fakultas Hukum UGM, bisa-bisa anake Bandana sing jeneng Ester kuwi malah Mahasiswane Arka.

 

"Jane ya wis lumrah nek bocah wis gedhe, wis mahasiswa malah wis arep diwisuda kuwi duwe pacar utawa calon bojo sing dadi pilihane dhewe. Ester kuwi kandha menyang Bapake nek wis duwe pacar lan pacare kuwi wis siap arep nglamar dheweke, kuwi nek wong tuwane Ester ngentuki" kandhane Harmana mangsuli pitakone Tiok.

 

"Nek ngono, pacare putrane Mas Bandana kuwi tenanan, ora mung pacaran sing sipate dolanan, gampang sambung ya gampang putus ngana kae?" Tiok takon negesne.

 

"Kuwine ketoke iya, nanging Bandana mikir olehe Pacare anake kuwi arep ndang nglamar anake kuwi, duwe tujuwan apa?  Wis siap lahir batine olehe arep rabi, apa mung butuhe bisa ngrabi Ester, terus uripe mengko nunut maratuwa? Merga rak ya akeh wae ta Dhik, jaman saiki bocah lanang sing rabine kendel banjur uripe nunut?"

 

"Iya Mas"

 

"Watak Bandana, sawise ngerti nomer hape ne bocah lanang sing arep ngepek anake kuwi, Bandana banjur naker wareg pacare Ester, ditakoni piye karepe? Wis siap omah-omah tenan apa durung? Saiki wis cekel gawe apa? Banjur asli omahe ngendi? Latar belakang panguripane wong tuwane apa? lan liya-liyane" Harmana nutugne olehe kandha.

 

"Banjur bocahe lanang piye?" Tiok nyelani takon.

 

"Ya wangsulan, nanging isih ngambang, jarene tujuwane ya arep mbangun rumah tangga bareng karo Ester, jarene maneh ketoke ya wis siap olehe arep omah-omah, nyambut gawene dadi pelayan masyarakat, ngladeni Mahasiswa sing mbutuhne tenaga lan pikirane, lha bareng wis tekan asli omahe, jarene bocah lanang kuwi asli saka Kedunggalar, wong tuwane sing lanang sopir Angkudes sing wedok bakul janganan neng pasar. Oleh wangsulan ngono kuwi, mesthi wae Bandana banjur mikir, nek mung arep oleh bocah lanang sing mung kaya ngono kuwi, rak ya banjur eman-eman ta? wong Ester kuwi ya ayu tur sekolahe dhuwur, ya pinter pisan, kok mung arep dirabi bocah lanang sing blas gak jelas? Lha Bandana banjur takon nyang aku, sapa sopir Angkudes sing bojone bakul janganan neng Pasar Kedunggalar kuwi, merga najan Bandana kuwi asline Kedunggalar, ning rak ya ora pati kenal karo wong Kedunggalar, wong ya ora tau neng omah ?".

"Iya Mas" Tiok wangsulan cekak.

 

"Lha bareng tak takoni sapa jenenge Bandana ngaku nek lali ora takon menyang Arka pacare si Ester kuwi. Banjur mBakyumu golek sisik melik, jenenge anake Dhik Bagus sing lanang kae sapa? merga sak ngertine mBakyumu sopir angkudes sing bojone bakul janganan kuwi ya mung Dhik Bagus adhine kae" kandhane Harmana sabanjure.

 

"Kae dudu adhiku maneh Pah" Hartini karo suwara sing dhuwur nyaut kandhane sing lanang.

 

"Jebul bener" Harmana ora nanggapi tembunge Hartini nanging malah nerusne olehe kandha "anake Dhik Bagus kae jenenge Arka, jarene tanggane saiki ora neng omah, nanging luru urip neng Kutha Gedhe. Sawuse mBakyumu mesthekne nek Arka sing jarene arep nglamar Ester kuwi anake Dhik Bagus, banjur mBakyumu ngebel Dhik Tiok mau".

 

Tiok manggut-manggut ora enggal aweh wangsulan marang Mase Ipe. Batine Tiok, nek bener sing arep nglamar anake Bandana kuwi Arka, jeneng kanugrahan tenan tumrape Bandana. Lha wong Arka kuwi sarjana, Doktor lulusan luwar negeri, Dosen Senior neng Perguruan Tinggi sing kondhang. Dadi nek ditandhingne karo PNS sing najan wis senior neng Dinas Pendidikan, ya keneng diarani ora tiba asor. Tiok ya banjur kelingan karo slaga lan sipat-sipate Bagus lan Karmini, sing ora tau gelem umuk pamer kabisan utawa kaluwihane marang wong liya. Sajake sipat-sipate Bagus lan Karmini kuwi nurun menyang anak-anake, Arka ora ngaku nek Dosen Senior nanging malah ngaku nek Pelayan Masyarakat sing ngladeni para mahasiswa sing mbutuhne tenaga lan pikirane. Persis karo wangsulane Bagus nek ana sing takon anake lanang kae saiki neng ngendi, Bagus ajeg olehe aweh wangsulan nek saiki ora neng omah merga luru urip neng Kutha Gedhe.

 

"Ngono kuwi lho Yok critane" Hartini banjur guneman nyambung kandhane Harmana marang Tiok "nek biyen, anake Tandhak tayub kae klakon bisa ngrebut atine Bagus. Lha kok saiki ditutugne maneh dening anake, anake Karmini putune Tledhek Amen kuwi, wis kuwanen seneng karo Ester, bocah ayu sing pinter, anake Dhik Bandana wong penting lan kajen kineringan neng Dinas Pendidikan. Apa ngono kuwi ora marahi kemropok neng ati?. Lha nek awake dhewe ngerti kaya ngono kuwi, banjur awake dhewe mung meneng wae, Dhik Bandana lan kulawargane rak malih duwe anggepan nek awake dhewe kuwi melu-melu ngrojongi lakune Arka, anake Karmini putune Tandhak Tayub sing ora duwe duga kuwi. Merga sanajan awake dhewe wis kipa-kipa, ngertine wong-wong tetep wae, Arka kuwi anake Bagus, Bagus kuwi adhine Hartini, sedulure Drs, RM. Prastia Kusumaningrat, M.Sc. Saiki piye najajal?".

 

Tiok mung mesem ayem krungu kandhane Sri Hartini sing cetha nek lagi cethik geni kanggo ngobong ati lan pangrasane ngono kuwi.

 

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 27

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 27.

Satemene Tiok rada aras-arasen nampa telepon saka mBakyune kuwi, gelaning atine marang Sri Hartini pancen durung pati mari. Gela merga diunekne jarene Tiok kuwi wong lanang sing ora jejeg adeg-adege, gampang kepencut tembung manis. Gampang molah-malih yen duwe panemu, kaya  alang-alang sing thukul neng tengah ara-ara, ana angin saka kidul cepet ndhoyongne awake mangalor, ana angin saka lor gage olehe ndhoyongne wite mengidul. Malah sing keri dhewe, Tiok ya tau diarani wong sing imane tipis, mula gampang ketiban guna dhesthi saka Mak Jiyah, nganti Tiok dadi malik grembyang anggone duwe sikep marang Bagus lan Karmini, kamangka jarene sedulure tuwa kuwi, Karmini olehe diasihi dening Ibune lan Evie kuwi merga Karmini nggunakne japa mantra sing ditampa saka simboke sing duwe ngelmu pelet.

 

"Gara-gara ketiban guna, kowe kuwi malih tega ngurbanake kaluhurane Kulawargamu, gelem srawung kanthi akrap karo Begenggek Tandhak Tayub sing wis ora payu kuwi Yok" ngono kandhane Hartini dhek semana kae "kuwi merga kowe ora duwe iman sing kukuh. Nek kowe duwe iman, ora bakal gampang kena pelet kaya saiki iki".

 

"Aja ndakwa sing neka-neka mBak" wangsulane Tiok marang Hartini nalika kuwi "olehku gelem bali rukun karo Bagus lan kulawargane kuwi ora merga kena pelet kaya sing mBak Tien kandhakne, nanging aku nggunakne nalarku, kaya sing dialami Ibu apa dene mBak Evie. Pancen jaman biyene Mak Jiyah kuwi kondhang kaya sing panjenengan kandhakne, nanging nyatane bareng duwe anak Karmini, Karmini kuwi wong sing ora duwe cacad ing sajroning pasrawungan. Wong sing duwe jiwa temen, ngajeni marang sepepadhane, ora tau gawe seriking liyan lan bisa ndadekne Bagus dadi luwih becik tinimbang sadurunge. Rumangsaku malah mung mBak Tien wae sing ora gelem nyawang kanyatan, ngukuhi olehe rumangsa olehe dadi wong luhur, trahing kusuma rembesing madu, banjur seneng ngremehne lan gething karo wong sing dianggep wong pidak mpejarakan kaya Karmini ngono kuwi. Kamangka, sangertiku selawase urip Karmini kuwi durung tau gawe rugine mBak Tien ta? ya gene kudu digething kaya tikus gering?".

 

"nDelok wangsulanmu kuwi sansaya cetha Yok, pelete Tandhak tayub kae wis nunjem tekan dhasaring atimu, wis, nek ngono kuwi pancen angel olehe ngandhani kowe. Ya wis, nek pancen kowe ora kena tak kandhani, enek apa-apa aja sambat aku kowe. Ya muga-muga wae kowe ora ketularan urip dadi kere kaya Bagus kae, ing atase putrane nDara Asper saiki arep mangan wae kangelan, direwangi nyopir Angkudes sing asile ngge mangan saben dinane wae sok kurang" wakasan Hartini ora nutugne olehe ngandhani Tiok supaya ngedohi Bagus lan kulawargane.

 

Ya merga tembung-tembunge Sri Hartini sing ngono kuwi mau, sing ndadekne Tiok rumangsa aras-arasen nampa telepon saka mBakyune sing mlebu menyang Ha Pe ne. Nanging telepon kuwi terus muni ora mandheg-mandheg. Dibolan- baleni nganti ping sapirang-pirang. Suwe-suwe Tiok ya banjur thukul rasa welase, telepon saka Hartini banjur ditampani :

"Halo, iya mBak ana apa?"  kandhane Tiok liwat hapene.

 

"Gawat Yok, iki wis ora cukup dienengne wae!" wangsulane Sri Hartini liwat telepon karo suwara sing nadhane dhuwur, ketara nek lagi nesu.

 

"Mengko dhisik ta mBak" mangsuli karo tembung sing sareh "sing gawat kuwi apa? sing ora cukup dienengne wae kuwi sapa?".

 

"Karmini" Hartini wangsulan karo suwara panggah isih ngemu hawane wong nesu "Karmini wis wani nyepelekne aku,aku wingi mara menyang omahe, wonge tak kandhani nek arep ngongkon anake mbajing, tak kon ndelok-ndelok sapa sing arep dibajingi, aja ngawur wani adol bagus menyang kulawargaku. Menungsa ora tata anake Tandhak Tayub kuwi ora semaur apa-apa, malah aku ditinggal mlebu omah banjur lawange ditutup, dikunci saka njero. Aku diumbar mbranggang dhewe neng empere nganti kaya wong edan ngana kae".

 

"Aku malah dadi bingung mBak" wangsulane Tiok karo ngempet guyu, kebayang neng angen-angene Hartini omong dhewe neng empere Mak Jiyah ora ana kancane, rak nek ana sing weruh lan ora ngerti perkarane banjur duwe pangira nek Hartini wis owah pikire banjur ngompyang ora karuwan "mBak Tien nganti nglabrag Karmini neng omahe Mak Jiyah kuwi perkarane apa? Sak ngertiku anake Bagus kuwi loro wis gedhe-gedhe kabeh, bocahe sopan-sopan tur ya pinter-pinter.Sing adol bagus neng kulawargane mBak Tien kuwi sapa? Kulawarga sing endi?".

 

"Dawa kuwi critane Yok" kandhane Hartini maneh "merga anake lanang Karmini kuwi ya anake Bagus, senajan wis murtad Bagus kuwi dening wong-wong isih dianggep bageyan saka Kulawargae Asper Surya Gutama, mula demi kehormatan Keluarga Surya Gutama, kowe kudu tumandang ngrampungne perkara iki, aja nganti lelakone Bagus dibaleni dening anake sing aku yakin olehe mbajing kuwi merga saka pakone simboke".

 

"mBak" rada banter Tiyok nyauri omongane Hartini "mBak Tien kuwi omong apa? Omong kok ora cetha bongkot pucuke, ngerti-ngerti ngebrukne gaweyan nyang aku, gaweyan apa sing uga ora cetha pisan. Genahe kuwi lho piye?".

 

"O alah Yok, yok" suwarane Hartini wiwit keprungu arep nangis "kuwi ya merga kegawa saka panase atiku merga klakowane anake Lonthe kae, ngene wae, ben luwih cetha kowe mrenea tak tunggu neng omah karo Masmu, Vero mbok ajak pisan ya apik, mengko ben dijelasne Masmu perkarane".

 

"Wadhuh, nek saiki aku ora bisa mBak" Tiyok wangsulan "aku wis semayan karo petani-petani pelangganku jare, wong-wong kuwi arep njupuk rabuk. Dadi aku ya ora bisa ninggal toko, Ibu Pramesthi ya lagi repot dhewe, rewange sing nunggu dagangane ya pas ora mlebu. Lha nek mBak Tien karo Mas Har mara nyang Toko piye?".

 

"Aku karo Masmu mbok kon menyang tokomu?" Hartini takon karo suwara njengek mendhuwur.

 

"Kuwi nek mBak Tien karo Mas Har longgar lan dhangan ing penggalih, aku mung takon kok, ora ngangkon. Nek pancem gak bisa ya wis, aku ya ora apa-apa, ya mbesuk-mbesuk wae nek pas longgar aku tak mara mrono. Nek Pas longgar" wangsulane Tiok karo suawara sing keprungu rada atos.

 

"Ya wis nek ngono" Hartini kandha maneh "aku karo Masmu tak sing ngalahi mrono. Tenan, iki mung merga demi kehurmatane kulawargane dhewe, kulawarga Asper Surya Gutama".

 

"Ya" wangsulane Tiok sing banjur nutup telepone.

 

Tiyok sing dhek esuk lagi wae jagongan karo Bagus ngrembug anak-anake  Bagus, Arka Bismantaka  karo Indri Hapsari bareng krungu sing dikandhakne Hartini liwat telepon mau dadi sansaya ora mudheng. Mau mBakyune sing paling tuwa kuwi cetha nyebut nek anake lanang Karmini wis mbajing, adol bagus menyang kulawargane Hartini. Kamangka Tiyok weruh nek Dr, Arka Bismantaka, SH, MA. , ya anake lanang Karmini, wektu iki dadi Dosen neng pirang-pirang Perguruan Tinggi neng Yogya kana. Pancen sing ngerti nek anake lanange Bagus kuwi bisa sekolah dhuwur, bisa kuliyah nyang luar negeri, saiki dipercaya dadi Dosen barang kuwi, ora akeh sing ngerti, kejaba winates wong tuwane lan Tiok wae. Bagus nek ditakoni kanca-kancane anake sing lanang kae saiki neng ngendi? wangsulane ajeg : lagi luru apa kanggo urip neng kutha, titik. Tiok banjur duwe dudutan yen Hartini utawa Harmana, genah nek durung ngerti yen ponakane kuwi saiki dadi wong penting, wis ora kober mbajing kaya sing didakwakake Hartini neng telepon mau.

 

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 26

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang.

 

26.

Sidane bageyane Bagus saka olehe andum bandhane wong tuwane ora diuthik-uthik babar pisan, jumbuh karo sing dikarepake sening Bagus. Sawah sebahu seprapat, karo lemah pekarangan wolulas are, panggah diregem dening putra pambayune Bu Asper kabeh. Lan lakune wektu terus ora ana lerene, dina ganti dadi dina, nyandhak sasi gumanti marang sasi candhake. Hubungan kekeluwargaan antarane Bagus karo Wong Tuwane tansah mlaku kanthi becik. Saben dina saben bali saka Pasar Karmini ajeg diterne Bagus menyang daleme Bu Asper, kajaba nek dina Sabtu lan dina Ahad sarta tanggal abang.  Kesehatane Bu Asper ya ora tau ana masalah sing serius. Hubungan antarane Bagus karo Tiok lan Evie ya terus dadi apik, mlaku kaya lumrahe wong seduluran. Sri Hartini sing senajan omahe ora pati adoh karo wong tuwane, nanging gandheng karo akehe gaweyan sing kudu ditandangi sansaya arang bisa ngelangake wektu kanggo tilik menyang  daleme wong tuwane.

 

 

Ora krasa, kabeh wis padha tuwa. Putra-putrane Bu Asper sing nyambut gawe neng kantoran, wis padha pensiun kabeh. Tiok sawise pensiun banjur ngopeni sawahe sing amba, sawah peparinge wong tuwane ditambah sawah olehe nggawani maratuwane, disambi mbukak toko dodolan rabuk lan bibit sarta obat-obatan pertanian. Vero bukak Toko sandhangan. Dadi sanadyan wis padha pensiun Tiok lan Vero panggah wae dadi wong sing ora tau leren. Pramesthi, anake Tiok sing ora duwe tunggal kae, sawise lulus saka fakultas Ekonomi UII Yogya banjur omah-omah karo Pengusaha Sukses lan diboyong kakunge sing isih Trah Pakualaman, menyang Yogya. Ponakane Vero sing biyen dikukup lan diopeni Tiok, sing siji wis dirabekne lan saiki manggon neng kutha melu bojone. Sing siji wis cekel gawe dadi Perangkat Desa sing nyambi kuliah neng Universitas Surya. Uga wis rabi lan omah dhewe, mung wae durung duwe anak.

 

 

"Lha iya ta Gus" kandhane Tiok ngepasi Bagus ngeterne Karmini menyang Daleme Ibune sing saiki wis dadi omahe Tiok "rumangsaku sakwise pensiun aku banjur bisa santai ngono, jebul malah sansaya repot. Nek isih nyambut gawe kae, isih ana dina Sabtu karo Minggu ditambah tanggal abang kanggo leren, saiki malah ora duwe prei babar pisan, dina Senin apa dina Minggu ya padha wae repote".

 

 

"Ngono kuwi rak ya wis dikarepne Mas Tiok dhewe ta Mas?" wangsulane Bagus karo mesem.

 

"Pancen ya bener, maune aku iki rak ya nguwatirake nek aku karo Ibune Pramesthi wis pensiun kabeh,  banjur nglangut merga ora ana sing ditandangi. Mula aku banjur golek kesibukan nyang sawah karo bakul rabuk kuwi. Jebul gaweyan sing maune mung tak anggep samben kuwi, bareng dilakoni luwih mbutuhna tanaga, wektu lan pikiran sing luwih akeh tinimbang nyambut gawe neng Kantor dhek emben" kandhane Tiok sabanjure.

 

"Ya disyukuri wae ta Mas, sing baku diparingi sehat ngono wae lho"

 

"Iya" wangsulane Tiok, banjur genti ngajak omongan bab liyane "Lha sidane olehmu arep mantu kuwi suk kapan?".

 

"Durung sida kok Mas" wangsulane Bagus entheng.

 

"Lha kepiye ta?" Tiok takon karo ngandhani "jaremu dhek emben pas ditakoni Ibu kae, nek Indri wis diwisuda? lha kok saiki malah omong nek durung sida kuwi genahe kepiye?".

 

"Karepku dhek emben ya ngono Mas, lha jebul Indri ki malah ketampa nggenteni mase gek calone Indri ya padha" .

 

"Sik, ketampa nggenteni Mase piye? Calone Indri ya padha? padha sing kepiye ?" Tiok ora mudheng karo sing dikandhakne Bagus.

 

"Indri oleh bea siswa, njupuk S2 ne menyang Leiden, bedane nek Arka dhek emben S2 karo S3 ne neng Leiden kuwi rak njupuk Hukum, lha nek anakmu wedok si Indri kuwi njupuk Sastra Jawa. Ndelalah si Rofiq, Dosen kancane Arka sing wis nglamar Indri dhek emben kae, ya oleh sponsor njupuk S3 ne menyang Chicago. Ya wis ora sida mantu. mBesuk wae nek wis padha rampung, Arka karo Indri dibarengne wae" Bagus nggenahne wangsulane.

 

"Eeeeeeng....." Tiok manthuk-manthuk, banjur takon maneh "Lha Arka ki calone oleh sapa? omahe ngendi?".

 

"Ditakoni Ibune, wangsulane Arka jare durung duwe sir-siran" wangsulane Bagus karo mesem.

 

Olehe jagongan Tiok karo Bagus kuwi banjur rampung, merga wis rada suwe, Bagus kudu bali nggelak Angkudese, mau olehe leren neng omahe Tiok wis kesuwen sepuluh menit. Adate paling suwe, Bagus nemoni Ibune bareng karo Karmini kuwi sepuluh menit banjur bali nggelak Angkudes. Iki mau gandheng ndadak diendheg lan dijak jagongan Tiok sing disambi nunggu Tokone Rabuk, olehe mandheg Bagus dadi kesuwen sepuluh menit. Bagus banjur daya-daya mbalik marani Angkudese, arep digelak ngladeni wong-wong sing butuh lunga menyang Sidowayah kanthi nunggang Angkudes.

 

Tiok bali mbukaki buku cathetane, nocogne mlebu metune dhuwit sing kanggo mbayar DO Rabuk neng Gudhang Pusri karo dhuwit sing ditampa saka wong sing padha tuku, ora kliwatan uga ndelok cathetan wong-wong sing olehe njupuk rabuk neng tokone isih utang dhisik, mbayare ngenteni nek pari sing ditandur wis panen.

 

Karo nyambut gawe ngono kuwi, pikirane Tiok kober kagum marang ponakan-ponakane, anake Bagus sing mung loro, nanging lancar sinaune. Bocah loro bisa kuliah nganti tekan Luar Negeri kabeh. Iya, Arka karo Indri, kuwi nek didelok saka silsilahe, bisa diarani isih Trah saka Mangkunegaran, merga Bagus kuwi senajan mung sopir Angkudes, nanging putrane Asper Raden Mas Surya Gutama. Nanging nek disawang saka sisih, Dr, Arka Bismantaka, SH, MA., kuwi anake Karmini, Bakul Tempe lulusan SMA KP., putune Mak Jiyah Tledhek Amen, Tandhak Tayub bojone Karmin Bengkring. Tiok banjur kelingan jaman semanane, nalika dheweke  karo sedulur-sedulure padha nyawang remeh lan asor marang Karmini, merga Karmini sing anake Mak Jiyah Tandhak Tayub sing dening Tiok karo sedulure dicap nganggo sebutan "lonthe".  Banjur Tiok lan sedulur-sedulure uga Ibune, wis nganggep Bagus mung bakal nggawa sesuker sing ngregedi lan gawe kucem kaluhuraning Kulawarga jalaran duwe karep lan ora keneng diundurne, ngrabi Karmini.  Jaman semana, Tiok nganti tega lan mentala, bareng-bareng karo mBakyune "mropokasi" Ibune.

 

"Sakniki ngeten mawon Buk" ature Tiok marang Ibune nalika samana "murih Bagus niku saged pedhot kaliyan Karmini, Ibu kedah wentala kangge kasaenanipun Bagus piyambak".

 

"Wentala sing kepiye?" pandangune Bu Asper nalika samana.

 

"Jatah kangge kuliyahe Bagus dipun endheg rumiyin lan nek Bagus taksih nekad boten kenging ditata, Ibu kedah tega nundhung Bagus saking dalem mriki" atur wangsulane Tiok sing banjur diimbuhi dening Sri Hartini :

 

"Niku leres Buk, sampun ta mangke Bagus nek sampun kejepit boten gadhah napa-napa, kalih anake lonthe niku rak diemohi piyambak".

 

"Atake mengko Bagus nekad? terus dikukup Karmin Bengkring pisan? Aku rak njur kelangan anak?" wektu kuwi Bu Asper kober tidha-tidha.

 

"Nek pancen ngoten nggih kersane neh Buk" wangsulane Hartini nalika samana "punapa ginanipun anak nek namung badhe damel wirange tiyang sepuh? punapa Ibu remen menawi dipun jejeraken satimbang kaliyan Tandhak Tayub, Lonthe murahan kados Tandhak Jiyah niku?".

 

Tembung-tembung kuwi bali dumeling neng kupinge Tiok. Tiok thenger-thenger, nggetuni tumindake sing wis kasilep wektu sing wis suwe. Lamunane Tiok lagi buyar bareng HP sing ana sak klambine muni, aweh tandha yen ana telepon mlebu. Tiok ngrogoh sak, ngiling-ilingi sapa sing ngirim panggilan menyang nomer hp ne. Alise Tiok sakala dikencangake bareng ngerti tulisan sing ana layar hp ne........ MBAK TIEN.

 

 

ana candhake.

MAWAR BIRU ING PINGGIR JURANG 25

 

cathetan cekak kanggo ni made siti asih

 

dening : Bapakne Lintang

 

25.

Tiok meneng sedhela, ora enggal wangsulan, malah plengah-plengeh, ngguyu ning tanpa rasa. Tiok pancen lagi ngrasakne rasa cemplang sing ngranuhi sajroning atine. Rasa cemplang sajroning ngrasakne lelakon uripe. Wong ngendi-endi padha ngerti lan padha ngarani, kajaba kulawarga kinurmat kang kajen kineringan dening sapepadhaning wong, kulawargane Ndara Asper kuwi kulawarga sing sugih bandha. Kulawarga sing ora kurang enthong ora kurang irus. Ewa samono saiki para putra-putrane nDara Asper padha pegel-pegelan siji lan sijine, ora sabab kekurangan, nanging sabab kepengin entuk bageyan luwih akeh lan luwih kuwasa marang bandhane wong tuwane.

 

"Piye Pah ? mBak Tien banjur kepriye?" Vero bali nakoni bojone.

 

"mBak Tien ndakwa mBak Evie jare wis ndobrili Ibu, nganti Ibu ora emut marang kalenggahane minangka wong sing kinurmat, gelem nampa Karmini dadi putra mantune kuwi padha karo Ibu kersa disejajarne karo Mak Jiyah, sing jarene mBak Tien ya nana kae, kaya sing diucapne mBak Tien menyang Karmini pas neng Rumah Sakit. mBak Tien banjur ngongkon aku supaya ngaturi Ibu caos pemut yen I bu kuwi wis kena pengaruhe mBak Evie" kandhane Tiok mangsuli pitakone bojone.

 

"Banjur Papah ya saguh?"  Vero nguber karo pitakonan.

 

"Aku mangsuli, nek Ibu kuwi padha karo aku lan mBak Evie, sing duwe keyakinan, nek neng donya kuwi ora ana manungsa sing tanpa cacad, tanpa duwe kekurangan. Lan uga ora ana manungsa sing ora duwe kabecikan. Saelek-eleke menungsa mesthi isih ana apike, sapik-apike menungsa mesrhi ana kekurangane. Wong sing katone apik iki merga dening Gusti Allah ora dibukak cacad sing didhelikne, dadi manungsa kuwi ora kena dumeh rumangsa resik, banjur seneng nggoleki alaning liyan, bisa kuwalat. Pungkasane aku emoh dikongkon mBak Tien ngono kuwi" Tiok banjur wangsulan maneh.

 

"Ya wis, nek ngono Papah wis bener" Vero ngalembana bojone.

 

"mbak Tien banjur sansaya nesu lan ngomong ora arep nggugu Ibu, mBak Evie apa dene aku, merga kabeh dianggep kleru. Sing luwih lucu maneh, bageyane Bagus ya tetep arep dikukuhi ora arep diwenehne marang Bagus, merga jarene sesuai dengan kesepakatan, bageyane Bagus kuwi arep dipasrahne nek Bagus wis nuruti apa sing dadi karepe mBak Tien lan sing uga tau dadi karepku sadurunge aku sadar, Ibu uga tau duwe kersa sing padha sadurunge Ibu pirsa kabecikane Karmini. Mula aku ya dadi bingung, lha bareng aku takon menyang Bagus, Bagus malah omong nek ora arep melu omong perkara kuwi. Mengko bageyane Bagus rak sida ilang katut dipek mbak Tien kabeh?. Piye Gus?" Tiok mungkasi critane sing ditutup nganggo pitakonan marang Bagus.

 

"Ngene wae Mas" Bagus banjur wangsulan suwarane keprungu sareh "wektu iki kahanane Ibu ya ngana kae, nek nganti kebanteren menggalih bisa gerah maneh. Kamangka minangka anak ragil, aku iki sing paling sethithik anggonku bisa ngabekti marang Ibu, aku isih mbutuhake Ibu kanggo nampa bektiku, lan bektine sisihanku marang Ibu Maratuwane. Dadi aku nyuwun tulung marang Mas Tiok, aja nganti Ibu nganti pirsa nek putra-putrane padha udur jalaran bandha sing asale saka peparinge Ibu kabeh. Mas Tiok utawa mBak Evie ora sah masalahne sing jarene bageyanku kuwi mau karo mBak Tien. Aku ora apa-apa, tenan aku ora arep ngrembug bab kuwi, merga aku isih seneng milih Ibu tansah sehat lan panjang yuswane".

 

Banjur Bagus genti noleh marang Karmini karo takon :

"Panemuku ing perkara sing dicritakne Mas Tiok kuwi mau ngono kuwi Dhik, mathuk ta? Jare dhek emben kae awakmu ya wis dijak bisik-bisik karo mBak Evie bab iki?".

 

"Inggih Mas" wangsulane Karmini marang Bagus sing uga bisa dirungokne Vero apa dene Tiok "kados ingkang sampun kula aturne kala wingenane nika. Pas dikabari mBak Evie ing prakawis niku, kula namung atur wangsulan, bilih kula niki boten wenang tumut ngrembag prakawis punika, nanging kula janji dhateng mBak Evie bilih  badhe matur dhateng Panjenengan, murih ngeman dhateng kasugenganipun Ibu. Sampun ngantos Ibu kejot ing panggalih, sampun ngantos Ibu kebanteren anggenipun manggalih, awit Ibu punika sampun sepuh, betah katentreman, dening Pak Dokter Heru kalih Pak Dokter sing teng Rumah Sakit nika dipun weling, murih Ibu boten gampil sakit Ibu kedah nggadhuh panggalih ingkang ayem, menawi ngantos Panjenengan ngrembag prakawis bandha ingkang samangke dipun asta dening nDara Den Ayu Tien, lajeng Ibu ngantos pirsa, kula kuwatos Ibu lajeng kejot penggalihipun lan saged nuwuhaken boten sae kedadosanipun. Niku atur kula kala wingenane ingkang kula wangsuli dinten niki, kangge mangsuli pamanggih panjenengan ingkang kala wau".

 

Wangsulane Karmini sing nadyan alon nanging cetha kuwi, bener-bener wis klop karo sikep lan panemune Bagus sing dikandhakne marang sedulure tuwa. Ora krasa Tiok banjur ndhingkluk, rumangsa kasoran perbawa. Babar pisan Tiok ora duwe pangira yen bakal krungu wangsulane Bagus sing dhek mau  lan banjur diimbuhi karo wangsulane Karmini ngono kuwi. Tiok rumangsa dibanting lan dikeplekne dening Bagus lan Karmini sak pol-pole. Tiok uga banjur rumangsa kalah adoh nek ditandhingne karo Bagus karo Karmini, ing babagan kadiwasan lan kapinteraning rasa.  Sasuwene iki, Tiok ora tau nggagas bab kesehatane Ibune kanthi njaga murih penggalihe Ibune bisa ayem lan tentrem. Tiok sing wis rumangsa mongkog sing saben sasi sepisan bisa gawe bungahe Ibune kanthi tuku panganan sing mirasa banjur dicaosne Ibune, dumadakan rumangsa ora ana apa-apane yen ditandhing karo apa sing lagi wae dikandhakne dening Bagus sing banjur disusul karo kandhane Karmini.  Bagus karo Karmini ora butuh Ibune pirsa yen duwe niyat lan lekas sing luhur, nanging Bagus karo Karmini mung butuh supaya Ibune ora gerah lan kaparingan panjang yuswa.

 

"Ngene lho Mas" bareng Tiok ndhingkluk lan suwe ora  omong apa-apa Bagus banjur gunemen maneh "aku ngerti, Mas Tiok apa dene mBak Evie kuwi padha nguwatirake panguripane kulawargaku sing mung kaya ngene iki. Nanging Mas Tiok kudu ngerti lan aja nemen-nemen olehe mrihatinake aku, sanajan nyambut gaweku mung njagakne tumetesing bun paribasane, kabutuhanku isih akeh melu disangga mara tuwa, nanging Mas Tiok tak aturi percaya karo Maha Asihe Gusti Allah marang kawulaNe. Cukup kuwi manggone ana ing ati, nek ati wis rumangsa cukup mangka ora bakal kekurangan selawase. Wis ta Mas, ora -ora nek kulawargaku nganti kesrakatan kangelan olehe bisa mangan. Aku percaya kok, Gusti Allah bakal anyukupne kabutuhane kulawargaku waton aku temen-temen bekti marang Ibuku, kanthi ikhlas ing lahir trusing batin, ora murih apa-apa kajaba murih ridlaNe Gusti Sing Maha Agung. Lan aku njaluk tulung marang Mas Tiok, supaya kersa ngabarne bab iki marang mBak Evie, iki kabeh demi kesehatan dan kasugengane Ibune dhewe sing wis sansaya sepuh kae".

 

Kahanan dadi sansaya sepi, ora ana suwara sing keprungu metu saka lisan. Nganti suwarane ambegan sing mlebu metu liwat irung, keprungu cetha kaya suwarane rebab sing ngiringi suluke Ki Dhalang nalika ngancik manyura.

 

ana candhake.